عناوین پژوهشی درس تاریخ هنر اسلامی (دکتر سید رضی موسوی)
- عصر ظهور اسلام
- دوره امویان
- دوره عباسیان
- سرزمینهای غرب اسلامی (اسپانیا، شمال افریقا)(از تاریخ 638-129ه مصادف 1260/750 م)
- فاطمیان در شمال آفریقا و مصر(550-289ه/ 1171-910م)
- ایران و آسیای مرکزی(403/178ه مصادف با 1025-800م)(در این بخش مولف به کلیه عناصر هنر اسلامی اعم از معماری، هنرهای تجسمی و هنرهای تزئینی پرداخته است و به منطقههایی آسیای مرکزی گفته میشود که حاکمان آنها را خلیفه بغداد منصوب میکنند و شامل خراسان، نیشاپور، مرو، هرات و بلخ و ماوراء النهر با شهرهای بخارا و سمرقند را شامل میشود و در این دوره حکومت سلسلههایی از اشراف ایرانی همچون طاهریان(200-252ه) و سامانیان (384-198ه) و سلسله مردمی صفاریان (341-245ه) در مناطق نامشخصی از سیطره خویش مستقلانه به حکومت پرداختند.
- از سده پنجم تا هفتم ه.ق(یازدهم تا سیزدهم م)(اتینگهاوزن در این بخش به بررسی معماری و دیگر سازههای معماری اسلامی در کلیه کشورهای اسلامی در این فاصله زمانی پرداخته است. مثلا بحث چهارایوانی، طاق و گنبد، مصالح و مواد، برجها ومنارهها، آرامگاهها، مساجد، ابنیه تاریخی، معماری تزئینی، مضامین تزئین و .... در واقع این بخش از جهت تاریخی به هنرهای اسلامی میپردازد و انواع آثار معماری را مورد بحث قرار داده است.)
- هنرهای تزئینی(در این بخش نیز به مانند بخش قبل، اتینگهاوزن به بررسی انواع هنرها از جمله پارچه، نساجی، فلزکاری، تذهیب، سفالگری و کاشیکاری، شیشه، و امثال آن در کلیه کشورهای اسلامی پرداخته است. در واقع مولف در این دو بخش پایانی جلد نخست بحث را از حیث جغرافیایی بیرون آورده است و به کلیه هنرهای اسلامی در فاصله زمانی قرن پنجم تا هفتم هجری پرداخته است.)
[از جمله دورههای ایران طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان است که قبل از سلجوقیان بودهاند]
جلد دوم
- دوره سلجوقیان
- دوره ایلخانان
- دوره تیموریان و معاصرانشان
- زمان ممالیک(سپاهی از غلامان پیشین به عربی ممالیک که مغولان را در عین جالوت سوریه شکست دادند و به مدت دویست و پنجاه سال بر مصر، سوریه، غرب عربستان و بخشهایی از آناتولی حاکم شدند و آنها به دو شعبه تقسیم شدند ممالیک بحری چون قرارگاههای آنها اصلا در جزیره روضه در نیل (البحر) قرار داشت و شعبه دوم به ممالیک برجی معروف بودند چون پایگاههای آنان بیشتر در ارک (به عربی برج) متمرکز بود
- هنر هند
- هنر عثمانی
- هنر صفوی
- دوره افشاریه و زندیه
- دوره قاجار
- دوره پهلوی
- دوره جمهوری اسلامی
ترجمه متون
هنر اسلامی:
- Islamic Art in Context, Robert Irwin, Abrams, New York, 1997
- Islam, Art and Architecture, Edited by Markus Hattstein and Peter Delius, 2004, Italy.
- Islam And the Religious Arts, Patricia L. Baker, London, published by continuum, 2004.
- Islamic patterns, Keith critchlow, Thames&Hudson, London[United Kingdom], reprinted 1999
- The Iconography of Islamic Art, Edited Bernard O, Kane, Edinburgh University press, Edinburgh,2005
این کتاب در باره به نقشمایهها و عناصری که در هنرهای تزئینی بکار رفته است، میپردازد و از مورخان متفاوت همچون گرابار، جاناتان بلوم، شیلا بلر، عباس دانشوری ، و ... این کتاب قابل ترجمه است.
- Persian Poetry, Painting, Patronage, Marianna Shreve Simpson,
این کتاب به بررسی نگارگری ایرانی پرداخته است.
- Persian Painting, Stuart Cary Welch, New York, این کتاب هم قابل ترجمه است
- . Discovering Islamic Art, Edited by stephen vernoit, Tauris Publishers, London & New York, 2000.
این کتاب به بررسی محققان، مجموعهداران و مجموعههای موجود در عرصه هنر اسلامی میپردازد.
- Islamic Arts, Jonathan Bloom and Sheila Blair, phaidon press, New York, 1997.
این کتاب به تحلیل هنر اسلامی میپردازد و مقدمه خوبی در باره مفهوم هنر اسلامی از طرف مولفان نوشته شده است که قابل توجه است و همچنین نمیدانم که این کتاب ترجمه شده است یا نه؟
هر یک از دانشجویان باید در کتابخانه دو کتاب ذیل را حدود یکساعت و نیم مطالعه و تصاویر آنها را نگاه کنند و در نزد مسئول کتابخانه ساعت مطالعه، اسم و امضاء کنند و این جزء وظایف این درس است، عنوان این دو کتاب که مجموعه آثار هنر اسلامی است، به شرح ذیل است:
- شاهکارهای نگارگری ایران، ویرایش دکتر عبدالمجید حسینی راد، موزه هنرهای معاصر،تهران، 1384.
- کاخ گلستان، گنجینه کتب و نفائس خطی، سعید محمودی أزناوه و همکاران، انتشارات زرین و سیمین، تهران، 1379.
مشق های فلسفی در گریز از زندگی روزمره و خلوتکده ای نایاب برای اندیشیدن و فلسفه ورزیدن